Minister verdedigt gedoogplicht bredere maaipaden langs watergangen Noorderzijlvest

In antwoord op Kamervragenvan Femke Wiersma (BBB) stelt de minister dat het waterschap binnen de wet handelt en dat de maatregel noodzakelijk is voor veilig onderhoud van het watersysteem. Volgens Karremans is de inzet van de gedoogplicht toegestaan op grond van de Omgevingswet. Waterschappen mogen die bevoegdheid gebruiken wanneer werkzaamheden nodig zijn voor het algemeen belang, in dit geval het goed functioneren van het watersysteem.

Veilige werkomgeving

Het waterschap stelt dat bredere maaipaden noodzakelijk zijn om veilig te kunnen werken met modern breedspoormaterieel. Een pad van drie meter, jarenlang gebruikelijk bij veel onderhoudswerkzaamheden, zou volgens het bestuur onvoldoende ruimte bieden en leiden tot risico’s zoals kantelgevaar. Karremans verwijst daarbij naar de Arbowet en een uitgevoerde Risico-Inventarisatie en Evaluatie (RI&E). Daaruit zou blijken dat werken met smaller materieel op smallere onderhoudspaden grotere veiligheidsrisico’s met zich meebrengt. „Het doel van het waterschap met dit besluit is het borgen van een veilige werkomgeving voor medewerkers bij het verrichten van onderhoudswerkzaamheden”, schrijft de minister.

Verlies van landbouwgrond

De Kamervragen van Wiersma richten zich vooral op de gevolgen voor boerenbedrijven. De BBB-politica spreekt van productieve landbouwgrond die ‘structureel uit productie’ dreigt te raken en vergelijkt de maatregel met feitelijke onteigening zonder volledige schadeloosstelling. Karremans weerspreekt die kwalificatie. Volgens hem blijft de grond eigendom van de boeren en wordt deze slechts enkele keren per jaar gebruikt voor onderhoud. In de praktijk gaat het doorgaans om één maaibeurt in de zomer en één in het najaar. De minister benadrukt bovendien dat volgens het waterschap geen sprake is van structurele onttrekking van grond aan landbouwgebruik. In sommige gevallen zou landbouwkundig gebruik, zoals beweiding of gewasteelt, mogelijk blijven.

Democratisch gekozen

De minister respecteert de inhoudelijke keuze van het waterschap. Hij benadrukt dat waterschappen autonome en democratisch gekozen overheden zijn die zelfstandig besluiten mogen nemen zolang zij binnen de wettelijke kaders opereren. Ook wil Karremans zich niet mengen in gesprekken over mogelijke alternatieven. Op de vraag of hij bereid is met het waterschap in gesprek te gaan over andere oplossingen, verwijst hij naar de verantwoordelijkheid van het algemeen bestuur van het waterschap zelf.

Gesprekken met boeren lopen al

Volgens de minister heeft Waterschap Noorderzijlvest voorafgaand aan het besluit al boeren uitgenodigd om mee te denken over oplossingen. Inmiddels zouden gesprekken zijn gestart met onder meer LTO Nederland, de Nederlandse Akkerbouw Vakbond en het Collectief Boer & Natuur Midden-Groningen. Het waterschap wil volgens Karremans per situatie maatwerk leveren en rekening houden met teeltplannen, bufferstroken en bedrijfsvoering van boerenbedrijven. Ook wordt gekeken of onderhoud in bepaalde gebieden minder intensief kan plaatsvinden.

Ecologische bufferstroken

Toch blijft de weerstand onder boeren volgens Wiersma groot. Vooral de combinatie met bestaande bufferstroken uit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) leidt tot frustratie. Boeren hebben geïnvesteerd in ecologische bufferstroken, terwijl er nu opnieuw ruimte van ze wordt gevraagd. Zij wijst er ook op dat loonwerkers juist hebben geïnvesteerd in smallere machines om op de huidige maaipaden te kunnen werken.

Mogelijkheid tot schadevergoeding

Karremans wijst erop dat boeren onder voorwaarden aanspraak kunnen maken op nadeelcompensatie. Dat geldt wanneer schade rechtstreeks voortvloeit uit de gedoogplicht en het normale bedrijfsrisico overstijgt. Of daarvan sprake is, moet volgens de minister per situatie worden beoordeeld. Dat gebeurt in de gesprekken die het waterschap de komende jaren met grondeigenaren voert.

De daadwerkelijke invoering van de bredere onderhoudspaden staat voorlopig gepland voor 2028.