FDF kritisch op stikstofplan Friesland, boerenorganisatie mist onderbouwing maatregelen

De provincie wil in 2030 een stikstofreductie van 30 procent bewerkstelligen ten opzichte van 2019. Daarnaast neemt ze natuurherstelmaatregelen in alle Natura 2000-gebieden en natuurherstelmaatregelen buiten de Natura 2000-gebieden. Ook gelden er extra stikstofmaatregelen rondom hoogveengebied Fochteloërveen en de door (stuif)zanden en heide gekenmerkte gebieden Drents-Friese Wold & Leggelderveld en Bakkeveense Duinen. Rondom die gebieden denkt de provincie aan bufferzones met een breedte van 500 meter rondom de stikstofgevoelige habitats. Friesland gaat allereerst de emissies binnen deze zones analyseren. Daarna wordt door middel van maatwerk per gebied bepaald welke maatregelen nodig zijn.

Natuurontwikkeling monitoren

Farmers Defence Force Friesland plaatst kritische noten bij het plan. „Er worden maatregelen voor de landbouw voorgesteld, terwijl de daadwerkelijke staat van de natuur op het moment van aanwijzing bij de Natura 2000-gebieden niet eens is vastgesteld”, stelt bestuurslid Cees de Boer. „Hoe wil je dan de ‘natuurontwikkeling’ monitoren als je geen nulmeting tot je beschikking hebt? Laat staan dat je dan uitspraken kunt doen over herstel, verslechtering of vooruitgang? De provincie spreekt wel over T-nul, maar dat is een ‘nulmeting’ met terugwerkende kracht. Oftewel: de boekhouding op orde brengen.”
Het steekt De Boer dat het stikstofplan wordt gebruikt om de vergunningverlening los te trekken. „Vanaf 2035 wil de provincie mogelijk dwingende maatregelen nemen. Op basis waarvan? De provincie wil op korte termijn de vergunningverlening op gang brengen. De juridische relatie met dwangmaatregelen in 2035 snap ik dan ook totaal niet. Het plan creëert daarmee angst en weerstand, terwijl die maatregelen juridisch nu niet aan de orde zijn voor ‘natuurherstel’. Een plan van aanpak mag niet fungeren als een vooraankondiging van toekomstige verplichtingen.”

Voor de landbouw wil Friesland werken met emissiebeleid via een KPI-systematiek in plaats van depositiebeleid. De Boer is daar ook kritisch op. „De KPI-systematiek heeft totaal geen relatie met het additionaliteitsvereiste dat van Brussel nodig is om natuurherstel aan te tonen. Het is een sturings- en afrekensysteem, geen natuurmaatregel. Zo’n afrekensysteem is nog niet eens juridisch goed onderbouwd. Het plan suggereert dat KPI’s nodig zijn voor vergunningverlening, terwijl dat juridisch niet zo is. Het is niet ondenkbaar dat op deze wijze juridisch noodzakelijke maatregelen worden vermengd met bestuurlijke instrumenten. Wij vinden dat je zo’n KPI-systeem dan niet zomaar in stelling kunt brengen en in kunt voeren. Dat is bestuurlijk wensdenken.”

Hydrologische maatregelen

In dit Plan van Aanpak Stikstof & Natuurherstel zijn ook hydrologische maatregelen opgenomen. „Ook die zijn niet onderbouwd. Als er water ongestuurd wegloopt uit het natuurgebied, dan heeft de betreffende terreinbeheerder de waterhuishouding niet op orde. Ook wordt niet aangegeven hoe ver hydrologische maatregelen buiten Natura 2000 reiken. Dit is ook onvoldoende gekoppeld aan concrete natuurdoelen per gebied. Dat is toch wel belangrijk om te weten voordat je boeren onnodig opzadelt met watermaatregelen. ‘Stikstof’ wordt een legitimatie voor brede ruimtelijke ingrepen zonder duidelijke afbakening. Een plan dat ingrijpt buiten Natura 2000-gebieden zonder strikte begrenzing en noodzaak loopt het risico in strijd te komen met het evenredigheidsbeginsel (art. 3:4 AWB, red.). Een bijzondere gang van zaken.”
De Boer maakt een vergelijking om het te verduidelijken. „Stel dat ik een flinke lekkage in mijn kelder heb, dan ga ik toch ook niet naar mijn dorpsgenoot 200 meter verderop om hem als schuldige daarvan aan te wijzen, zonder onderbouwing? Dat is wat de provincie nu wel doet. Wij zijn niet tegen maatregelen, maar wel als deze niet onderbouwd zijn. Maatregelen moeten aantoonbaar helpen en niet op basis van verwachtingen ingesteld worden.”

‘Sociale impact onduidelijk’

De bestuurder mist ook een sociaal-economische impactanalyse. „In het plan is alleen gekeken naar de effecten op de natuur, maar boeren zorgen ook voor leefbaarheid. Boeren lenen trekkers en andere materialen uit voor bijvoorbeeld een openluchtspel. Als boeren straks het hoofd niet meer boven water kunnen houden door disproportionele maatregelen, dan heeft dat dus ook een effect op het platteland. Daar wordt in het plan niet bij stil gestaan." FDF zat samen met andere landbouworganisaties aan tafel met de provincie om te praten over dit stikstofplan. „Ze horen je wel, maar ze luisteren niet echt. Als je dit plan juridisch ‘opschoont’, dan blijft over: concrete natuurherstelmaatregelen in Natura 2000, aantoonbaar noodzakelijke stikstofreductie gekoppeld aan natuurdoelen per gebied en maatregelen die onmiskenbaar additioneel zijn. Daarnaast moet monitoring in de natuur gebeuren en niet op het boerenerf of op het kantoor van de natuurorganisatie.”
De Boer blijft wel graag aanschuiven bij de provincie. „Hoe moeilijk het soms ook is. Niemand in Friesland heeft een hekel aan natuur, ook wij als FDF niet.”