Column: Stikstof blijft doordrukformule en natuurorganisaties ook aan de bak

Wie de Nederlandse politiek volgt ziet dat de koers van achtereenvolgende regeringen, ook als ze van samenstelling veranderen, wordt bijgeschaafd. Grote veranderingen zijn er niet en dat is denk ik te verklaren doordat we een coalitieland zijn. Veranderingen zijn er wel, maar die gaan langzaam. Helaas betekent dit voor de landbouwsector dat de koers om de sector kleiner te maken omwille van andere politieke redenen ook onder Jetten 1 gewoon doorgaat. De twee aangekondigde opkoopregelingen zijn daar een voorbeeld van, waarbij je bij de opkoopregeling voor oude stallen de vraag kan stellen of daar veel op ingetekend zal worden. Staatssteunregels vanuit Brussel zijn strikt en een oude stal is daardoor weinig waard. Maar dat moeten we gaan zien.

Stikstofdepositie

Diezelfde traagheid in koersverandering zie ik ook rondom de onderbouwing van het beleid om stikstof continue als belangrijkste factor aan te wijzen voor de vermeende slechte staat van de natuur. Ik zeg vermeend, omdat het maar net is waar je de huidige staat mee vergelijkt. Het coalitieakkoord stelt: ‘Met de aanpak van stikstof en een gebiedsgerichte inzet tegen verdroging en invasieve exoten herstellen we natuurgebieden die er slecht voor staan.’ Volgens Jetten 1 zijn er dus maar drie oorzaken, waarom onze natuurgebieden er slecht voor staan. Stikstof staat denk ik niet voor niets vooraan. Daar lijkt helaas nog geen koersverandering zichtbaar te zijn, tenzij je met een microscoop en speciale bril op naar de tekst van het akkoord kijkt.

Met de kritiek op stikstofmodel Aerius met als belangrijkste vraag of droge depositie, tweederde van wat het model nu uitrekent, er wel goed in zit, doet het regeerakkoord niets. Tenzij je in de volgende zin uit het akkoord een beweging wilt zien: ‘Voor stikstof breiden we depositie-, bodem- en satellietmetingen uit om modellen te valideren en emissies van NH₃ en NOₓ te monitoren.’ Je kan hier als coalitie nog wel alle kanten mee op, want als er meer luchtconcentratiemetingen komen wordt het model niet echt beter. Het gaat vooral om de droge depositie. Die dient gevalideerd te worden en dat is nu nog niet het geval.

En als je weet dat bodemmonitoring iedere twee jaar voortkomt uit een nieuwe Europese richtlijn, dan is het ook eerder een verplichting om als lidstaat hier aan te voldoen dan dat je als drie partijen samen tot dit inzicht bent gekomen.

Natuurorganisaties

Wat mij ook nog opvalt aan de drie oorzaken die Jetten 1 aanwijst voor de slechte natuurkwaliteit, is dat het allemaal factoren zijn die buiten de natuurgebieden of invloedssferen van natuurbeheerders liggen. Uitvoeren van goed natuurbeheer ontbreekt, maar misschien is dat te vanzelfsprekend. Wat er wel in staat is: ‘Terreinbeherende organisaties moeten op basis van monitoring natuurherstel afdwingbaar uitvoeren binnen vastgelegde hersteldoelen.’ Hier lijkt te staan dat er controle komt op het uitvoeren van maatregelen die terrein beherende organisaties moeten nemen om de natuur weer in betere conditie te krijgen. Je vraagt je af waarom het nodig is om dat op te schrijven, omdat dit het dna van die organisaties is. Maar blijkbaar vertrouwen D66, CDA en de VVD er niet meer op dat al het geld voor natuurbeheer en natuurherstel ook op de juiste manier wordt ingezet. En de politiek wil ook resultaatsverplichtingen koppelen aan de natuursubsidies. Dat lijkt me voor iedereen winst. De vraag is natuurlijk wel hoe dit dan uitgevoerd gaat worden, want controles zijn er nu niet in het veld.

Realisme natuurdoelen

En er lijkt wat realisme te komen ten aanzien van Natura 2000-doelen. ‘We evalueren de doelen voor Natura 2000-gebieden om te zien of deze redelijkerwijs haalbaar zijn.’ De vraag is wel of dit er in is gestopt als wisselgeld om met andere politieke partijen tot meerderheden te komen, maar het staat er wel. Alleen dat vind ik al winst, want als het niet haalbaar is moet je de doelen bijstellen.

Mijn conclusie is dat het beleid van Rutte 4 wordt voortgezet en dat er zaken van de BBB zijn overgenomen. Stikstof blijft de doordrukformule voor veel veranderingen die boeren raken. Anderzijds staan invoering van de rekenkundige ondergrens en KDW uit de wet toch maar mooi in dit akkoord. Het is nu afwachten wat er daadwerkelijk van terechtkomt.