Familie Verhagen moet verder zonder zoon Patrick: ‘Kunnen we door en wie gaat het doen?’

De ingelijste foto van Patrick (31) staat in de woonkamer, op een kastje dat tegen de muur staat. Met een brandend, groot waxinelichtje ernaast. „Ik heb het gevoel dat hij bij me is”, vertelt Angela, die al twee maanden haar broer en beste vriend moet missen. Tijdens het gesprek belt broer Stefan (26), omdat een melkrobot storing aangeeft. Angela geeft hem via de telefoon aanwijzingen om de automatische melkmachine weer op gang te helpen. Waar ze tot voor kort samen met Patrick aan het roer stond, probeert ze nu te roeien met de riemen die ze heeft, om het hoofd boven water te houden.

Niet verwacht

Op maandagavond 24 november was Patrick nog aan het werk, toen Angela het erf af reed om naar huis te gaan. „Pep was nog aan het slijpen. Hij was bezig om de bak die we gebruiken voor het sloten te versterken”, weet Angela, die diezelfde avond om half twaalf telefoon kreeg. „Mijn broertje belde me op, ze hadden Pep gevonden. Zo snel ik kon, reed ik terug naar de boerderij. De ambulances en politie reden voor mij, om vervolgens bij ons het erf op te rijden. Dat was vreselijk”, vertelt ze in tranen. Hulp mocht niet meer baten. „Dat hij het zwaar had, wisten we. Maar dat hij dit zou doen, had ik niet gedacht.”

Onopgeloste problemen

Patrick zocht al ruim vijf jaar naar een oplossing voor de problemen op het melkveebedrijf. De melkproductie van de koeien daalde plotseling, de dieren werden ziek en kwamen soms zelfs te overlijden. Hij zat samen met zijn ouders en Angela in een vof. Ondanks ontelbare maatregelen en talloze tips die hij kreeg via een oproep op internet, kregen ze geen echte oplossing aangereikt.
„Het ging hem niet om de liters melk. Pep wilde zien dat de koeien niet onder druk stonden en het naar hun zin hadden. Hij had echt gehoopt dat de clostridium-enting, waar we uiteindelijk toe besloten, de oplossing zou zijn. Maar na de tweede keer enten was het resultaat niet zoals verwacht. Dit bedrijf was zijn droom. De koeien waren alles voor hem, hij leefde voor deze dames. Hij was in hart en nieren koeienboer. Deze situatie vrat aan hem, hij ging eraan onderdoor.” Moeder Esther vult aan dat het voor Patrick erg moeilijk was dat sommige mensen hem niet geloofden. „Hij voelde zich dan niet gehoord. Dat was voor hem het ergste.”

Diabetes type 1

Daar kwam bij dat Patrick voor zijn gevoel steeds verder achterop raakte. „Investeren was simpelweg niet mogelijk. En toen we eindelijk een klein buffertje hadden opgebouwd, moest de software van de robots worden vernieuwd. Hij heeft alles gevreten en geslikt, maar kon het niet meer.”
Angela vertelt dat Patrick daarnaast zes jaar geleden gediagnostiseerd was met diabetes type 1. „Die ziekte had ook een flinke impact op Pep. Zo moest hij vier keer per dag insuline spuiten en had hij geregeld een hypo. De situatie op het bedrijf zorgde voor stress. Die veroorzaakte, in combinatie met diabetes, schommelingen in zijn bloedsuikerspiegel. Als hij achter in het land bezig was, kreeg ik vaker telefoon. An, je moet nu komen, want het gaat niet goed. Hij voelde een hypo vaak zelf aankomen. De dagen erna was hij erg moe en futloos. Enkele weken geleden kwam hier ook nog een verhoogde bloeddruk bij, waar hij allemaal mee moest dealen”, somt Angela op.

Zorgen delen

Angela en Patrick waren twee handen op één buik. „We zaten samen in het bedrijf, maar ik had altijd het gevoel dat het van Pep was. Ik loop hier ook, maar het was van hem. Het was zijn droom. Ik vind het fijn om met de beesten bezig te zijn en op die manier kon ik hem ondersteunen. Voor mij klopte het zo, het was goed.”
Patrick kwam dan ook geregeld bij Angela om zijn hart te luchten. „Dat deden we vaak als ik ’s avonds na ons werk bij de paarden bezig was. Hij deelde zijn zorgen met me. Anderhalve week voor zijn overlijden had ik nog een diepgaand gesprek met hem. Daarin vertelde hij me dingen die ik niet wilde horen. Ik was er ziek van en besprak het met onze moeder. Hij beloofde me toen zichzelf niets aan te doen, zolang ik niemand aan mijn zijde had. De dagen erna leek hij opgeknapt en vrolijk. Vandaar dat we dachten dat het de goede kant op ging”, vertelt Angela.

Brief in telefoon

Na het overlijden van Patrick ging de familie op zoek naar een afscheidsbrief. Deze vond Angela na enkele dagen in zijn telefoon. „Ik wist dat hij alles in zijn agenda zette. Van afspraken met adviseurs tot welke kuilbalen hij had opengemaakt: het stond erin. Op de dag van zijn verjaardag vond ik een notitie die begon met ‘Sorry An, ik kan niet meer’. In dit bericht stond alles beschreven waar hij het zwaar mee had. Voor ons stond er eigenlijk niets nieuws in. We wisten waar hij mee vocht. De vraag blijft wanneer hij deze notitie gemaakt heeft. Maar ook al weten we dit, daar krijgen we Pep niet mee terug.”

Alles draaiende houden

Op dit moment werkt de jonge boerin hard om haar hoofd boven water te houden. Ondanks de ingewikkelde gezinssituatie probeert ze samen met haar broer Stefan alles draaiende te houden. „Ik moet alle zeilen bijzetten, het valt niet mee.” Haar plan is om in maart nog één keer tegen clostridium te enten. „De koeien lijken een kleine plus in de melk te hebben, daarom wil ik dit graag afmaken. Dadelijk komen er flink wat kalfkoeien aan en het landwerk staat voor de deur. Dat deed Pep altijd allemaal.”
De financiële gevolgen van het overlijden van Patrick zijn momenteel nog onduidelijk. „Het is afwachten wat er nog van ons wordt verwacht, ook belastingtechnisch. De vraag is óf we door kunnen en wie het gaat doen. Zelf heb ik nooit de ambitie gehad om het bedrijf alleen voort te zetten. Dat was waar Pep voor leefde”, snikt ze.
Moeder en dochter zitten naast elkaar aan tafel. „Praten met elkaar is zo belangrijk”, benadrukt Esther. „Het neemt je verdriet niet weg, maar maakt dat er momenten zijn van opluchting. Dat wil ik graag iedereen meegeven, om te voorkomen dat dit bij een ander gebeurt. Onze Pep was een prachtmens.”