Column: Werken met de seizoenen, bouwen zonder fundament

Maar, een paar kilometer verder, op andere grond, doet zijn zwager het tegenovergestelde. Die fokt juist het jonge vee dat later wordt doorverkocht. Zelfs tussen buren kan de strategie volledig verschillen, afhankelijk van wat de grond aankan.

In andere delen van het land zagen we juist melkveehouderij, met melkvee zoals Holsteiners. Ook daar lopen de koeien buiten, in extensieve systemen. Maar de grond is daar anders vruchtbaarder, vlakker en daardoor geschikt voor melkproductie. In Uruguay bepaalt de bodem wat u doet. En dat maakt het boerenbeeld hier gelaagd en genuanceerd.

Waarom boeren hier niet (kunnen) investeren

Toch klonk overal hetzelfde geluid: investeren is moeilijk. Tijdens een wandeling vertelde de boer over zijn wens om zonnepanelen te plaatsen. De boer rekende het ons voor: voor een zonnepanelensysteem op zijn dak dat qua formaat neerkomt op ongeveer een kwart van wat wij eerder op ons pand in Nederland lieten plaatsen, zou hij ruim 50.000 euro moeten investeren. Door importheffingen en belastingen ligt de prijs hier veel hoger. De terugverdientijd? Tien jaar en dan alleen als alles meezit.

„Het probleem is niet de zon,” zei hij. „Het is dat wij het niet kunnen dragen."
„Je betaalt hier te veel belasting om te kunnen bouwen aan groei.”

Die opmerking bleef hangen.
Niet omdat ze uniek is maar juist omdat we haar herkennen.
Ook in Nederland voelen agrarisch ondernemers hoe regels, kosten en onzekerheid investeringsbereidheid ondermijnen.

De wegen vertellen hetzelfde verhaal

We reden honderden kilometers door het land.
Van goed asfalt tot bijna onbegaanbare gaten.
En je ziet het meteen: er is hier ooit meer geïnvesteerd dan nu.
Soms wordt een weg opnieuw geasfalteerd, maar de ondergrond blijft zwak. Binnen een jaar breekt het weer open.

Het is een perfecte metafoor:
Zonder fundament is onderhoud slechts uitstel van verval.

Wat we daarvan meenemen

We kwamen naar Uruguay met nieuwsgierigheid:
Zou dit een land kunnen zijn om in te investeren? Te wonen? Te werken?

Het antwoord is minder helder dan gehoopt.
Er is potentie, maar weinig hefboom.
Er is ruimte, maar weinig systeem.
Er zijn seizoenen, maar geen stabiliteit.

En juist daarom blijft deze reis hangen.
Want ook bij ons klinkt steeds vaker het geluid dat het fundament begint te schuiven:
• Jonge boeren die afhaken
• Beleid dat wisselt
• Marges die onder druk staan
• Investeringen die niet meer uit kunnen

Uruguay laat zien wat er gebeurt als je alleen op de natuur vaart, en niet op beleid.
Dat werkt zolang je geen groei zoekt.

Maar als wij vooruit willen als sector en als samenleving dan zullen we niet alleen moeten zaaien.
Dan moeten we durven bouwen. Maar dan wél op stevige grond.