Hoop op een oplossing houdt boer op de been: ‘Konden de koeien maar tegen me praten’

Op het eerste oog lijkt alles er koek en ei. Het geluid van draaiende robots en het dichtklappen van het voerhek waaraan de koeien staan te vreten, doen niets vermoeden. Toch gaan er problemen schuil achter de staldeuren op het Zuid-Hollandse erf.

Nadat de familie Verhagen in 2019 overschakelde op robots liep alles in eerste instantie op rolletjes. „We hebben qua melkproductie nooit echt met de top meegedaan, maar voor ons doen ging het gewoon goed.” Een jaar later begon de melkproductie echter plotseling te dalen. „Sindsdien is deze niet meer terug op niveau gekomen en zitten we op gemiddeld 20 liter per koe. Maar met het voer dat de koeien krijgen, zouden ze eigenlijk makkelijk 30 liter moeten kunnen geven.”
De dagelijkse zorgen beginnen bij de melkveehouder vroeg in de ochtend al, als hij op zijn mobiele telefoon de app van de melkrobots opent. „Zouden we vandaag dan eindelijk een plusje in de melk hebben of toch weer niet?”
Onder meer talloze verschillende rantsoenen, onderzoeken in melk, bloed en drinkwater, leverbiopten, een installatie die vuile stroom filtert en lekstroomtesten: niets lijkt echt te helpen. „Dit gun je echt helemaal niemand”, zegt Verhagen.
De jonge ondernemer runt samen met zijn ouders en zusje het melkveebedrijf. Hij zit naar eigen zeggen na vijf jaar nog steeds op een dood spoor en schakelde internet in om – in zijn zoektocht naar een oplossing – zijn verhaal te doen. „We weten zelf niet meer waar we het moeten zoeken en hopen dat collega-boeren ons misschien verder kunnen helpen.”

Alle zeilen bijzetten

Vanaf 2020 zag de boer hoe zijn dieren tussen zijn vingers wegglipten. De koeien kwamen niet op gang na het afkalven en hadden moeite om overeind te blijven. De kalveren waren futloos en wilden niet drinken. De familie Verhagen deed er alles aan om de situatie te verbeteren. „Het was vechten tegen de bierkaai”, weet de jonge boer, die in twee jaar tijd dertig melkkoeien verloor.
Hij liet zeven dieren onderzoeken bij de gezondheidsdienst, zonder resultaat. Alle testresultaten bleven binnen de streefwaarden en er werden geen afwijkingen in de hersenen of het spijsverteringsstelsel gevonden. „Je wilt zo graag een oplossing. De koeien staan bij mij op de eerste plaats. Daar werk je voor en je hoopt deze beestjes zo lang mogelijk te mogen melken. De laatste koe die niet overeind kon, hebben we drie maanden lang elke dag opgetakeld. Na zes maanden was ze redelijk hersteld en ze is er nog.”
Inmiddels gaat het voorzichtig wat beter en blijven de extreme gevallen uit. „Maar we moeten alle zeilen bijzetten.” De situatie laat Verhagen niet koud. „Door dit alles voel ik me wel veertig en word je ouder zonder jarig te zijn.”

Terugkerend verschijnsel

De te lage melkproductie blijft en eens in de twee weken ziet de melkveehouder iets opvallends bij zijn dieren. „Ze krijgen dan voor een periode van drie dagen, vooral bovenop de nek, een ruwer haarkleed. Op dat moment schiet het celgetal omhoog. Dit houdt zo’n drie dagen aan en daarna lijkt het weer eventjes rustig”, legt de boer uit, die dit verschijnsel zowel bij het jongvee als de melkkoeien ziet.
Door alle onderzoeken en aanpassingen die de familie de afgelopen vijf jaar op het bedrijf deed, sluiten ze bepaalde factoren, waarvan het probleem afkomstig kan zijn, uit. „Maar als je geen verbetering ziet, drijft dit je tot wanhoop, je komt er zelf niet uit. Er móét iets zijn wat onze veestapel onder druk zet, waardoor hij niet gedijt. Als ik ’s avonds bij mijn koeien in de wei loop, zeg ik vaak: ‘Meiden, konden jullie maar tegen me praten’.”

Honderden reacties

Begin juli plaatste Verhagen zijn verhaal in een groep op Facebook en op Prikkebord, een online forum voor melkveehouders. Een stormvloed aan reacties volgde. In totaal waren er bijna vijfhonderd mensen die reageerden. Zijn telefoon stond roodgloeiend. „De golf aan reacties hield wel twee weken aan. Ik heb in totaal zeker vijf hele dagen aan de telefoon gehangen met mensen die tips voor ons hadden. Dan kom je er pas achter dat er ook op andere erven van alles speelt en dat je niet de enige bent”, ondervindt de melkveehouder die inmiddels contact onderhoudt met zeven boeren die soortgelijke problemen ervaren. Buiten de tips om waardeert de familie ook het medeleven en de steun die ze via deze weg ontvingen.
Moeder Esther vertelt dat haar zoon in de week voordat hij het verhaal online plaatst erg stil was. „De sfeer hier in huis was gespannen. We werken elke dag keihard met ons gezin. En de manier zoals het loopt, is niet zoals we het voor ogen hadden. Je zit op een gegeven moment vol. De koeien zijn alles voor Patrick en er moet een oplossing komen.”
Als zijn moeder vertelt wat dit met hun als gezin doet en hoezeer haar zoon zijn best doet om een oplossing te vinden, wordt het hem even te veel. Het verdriet is zichtbaar als hij een traan van zijn wang veegt. „Het ergste vind ik dat sommige mensen mij simpelweg niet geloven.”
Aan stoppen wil Verhagen niet denken. „Daar hebben we niet al die jaren zo hard voor gewerkt. Maar op deze manier houden we het niet nog eens vijf jaar vol.” Ook bedrijfsverplaatsing ziet hij niet zitten. „Hier op deze plek zit onze hele ziel en zaligheid, ik wil niet ergens opnieuw beginnen. Ik hoop op een oplossing, zodat we door kunnen met ons bedrijf en de draad weer op kunnen pakken zoals het in 2019 was.”

Wedstrijd uitspelen

Uit alle reacties verzamelde Verhagen bruikbare tips die ze zelf nog niet hebben onderzocht. „Ik heb een lijstje gemaakt met zeventien zaken die ik graag nog wil uitvoeren. Al was het maar om bepaalde dingen uit te kunnen sluiten.” De ondernemer wil de tips stapsgewijs oppakken. De eerste op de lijst is inmiddels in uitvoering. „Het uitgezette onderzoek lijkt een bepaalde richting op te wijzen”, aldus Verhagen voorzichtig. Dat zorgt bij de familie voor een nieuw sprankje hoop. „Maar we kunnen pas juichen als deze figuurlijke wedstrijd is uitgespeeld. We hopen enorm dat dit het is. Dan zouden we eindelijk na vijf jaar misschien weer vooruit kunnen kijken.”